است كه در ميدان انديشه و ادب در اوايل قرن نهم هجرى در غرناطه ظهور كرده است . محمد بن عاصم به سال 760 ه / 1358 م در غرناطه زاده شد و در سال 839 ه / 1426 ديده از جهان فروبست : در نحو و منطق و بيان و فقه استادى يافت . در سال 793 ه / 1391 م به وزارت سلطان يوسف دوم رسيد . سپس در غرناطه منصب قاضى الجماعه يافت . در نظم و نثر نام‌آور شد و چند قصيده و ارجوزه بساخت و بعضى مسائل علم اصول و قراآت و فرائض و نحو و غير آن را در آنها بياورد . اوراست كتاب « تحفة الاحكام فى نقط العقود و الاحكام » كه مختصرى است در علم فقه . اين كتاب در مصر چاپ شده و به زبان فرانسه نيز ترجمه شده است . و نيز اوراست كتاب « حدايق الازهار فى مستحسن الاجوبة و المضحكات و الحكم و الامثال و الحكايات و النوادر » . اين كتاب را براى سلطان يوسف نوشته است . محمد بن عاصم را به سبب خوبى و شيوايى نظم و نثرش ابن الخطيب دوم لقب داده‌اند . « 2 » ديگر فرزند محمد بن عاصم ، ابو يحيى بن عاصم است . در نظم و نثر چون پدر براعت يافت و به منصب كتابت و وزارت رسيد . بر كتاب پدر خود « تحفة الاحكام » شرح نوشت و نيز رساله‌اى فلسفى و تاريخى از احوال غرناطه در عصر خود و حوادثى كه بر او گذشته به رشتهء تحرير درآورده است . در اين رساله شيوهء سياسى اسپانياى مسيحى را در حيله‌گرى و تفرقه‌افكنى ميان مسلمانان وصف كرده است و آن را « جنة الرضى فى التسليم لما قدر الله و قضى » ناميده . المقرى فقراتى از آن را نقل كرده كه بر قدرت نويسندگى و عمق فكر و اسلوب شيواى صاحب آن گواهى مىدهد . « 3 » ديگر ابو الحسن سلام بن عبد الله الباهلى اشبيلى بود . در سال 839 ه / 1425 م كتاب « الذخائر و الاعلاق فى ادب النفوس و مكارم الاخلاق » را نوشته است . « 4 » از اواسط قرن نهم هجرى جنبش فكرى در مملكت غرناطه اندك‌اندك روى به

--> ( 2 ) . رجوع كنيد به نفح الطيب ج 3 / ص 8 و 9 . بروكلمان ج 2 / ص 264 . ( 3 ) . رجوع كنيد به ازهار الرياض ج 1 / ص 50 به بعد و ص 167 به بعد . ( 4 ) . بروكلمان كتاب ياد شده ج 2 / ص 259 . اين كتاب در قاهره به سال 1928 به چاپ رسيده است .